Trong “Khoa học về Thập Giá” (The Science of the Cross), Thánh Edith Stein trình bày một trong những mầu nhiệm sâu xa nhất của đời sống thiêng liêng: kinh nghiệm về “đêm tối”. Dựa trên những giáo huấn của Thánh Gioan Thánh Giá, Thánh Edith Stein không hiểu đêm tối chỉ đơn giản là một giai đoạn khô khan, hoang mang hay đau khổ về mặt thiêng liêng. Đúng hơn, ngài nhìn đó như một công trình sâu xa của Thiên Chúa nơi linh hồn — một hành trình cần thiết, qua đó con người chuyển từ việc tìm kiếm Thiên Chúa qua những kinh nghiệm và niềm an ủi sang việc hoàn toàn phó thác cho Thiên Chúa trong tận sâu thẳm con người mình.

Đêm tối không phải là dấu hiệu cho thấy Thiên Chúa đã bỏ rơi linh hồn. Nhiều khi, điều đó lại hoàn toàn ngược lại. Đó chính là cách thức kín ẩn mà Thiên Chúa dùng để kéo linh hồn đến gần Ngài hơn.

Một trong những thử thách lớn nhất trong đời sống thiêng liêng là chấp nhận rằng đôi khi Thiên Chúa nói rõ ràng nhất qua sự im lặng. Chúng ta thường mong đợi sự hiện diện của Thiên Chúa được nhận ra qua cảm giác bình an, những giây phút được soi sáng, sự an ủi đầy cảm xúc, hay cảm giác chắc chắn trong cầu nguyện. Những kinh nghiệm ấy có thể là những ân huệ tuyệt đẹp của Thiên Chúa và có thể giúp củng cố đức tin của chúng ta. Tuy nhiên, Thánh Edith Stein nhắc nhở chúng ta rằng không thể giản lược Thiên Chúa vào những kinh nghiệm của chúng ta về Ngài.

Đến một lúc nào đó, Thiên Chúa yêu thương lấy đi những điểm tựa ấy, không phải vì Ngài muốn xa cách chúng ta, nhưng vì Ngài mong muốn đưa chúng ta vào một mối tương quan sâu xa hơn với Ngài.

Linh hồn có thể cảm thấy như Thiên Chúa đã trở nên xa cách. Việc cầu nguyện có thể trở nên trống rỗng. Những niềm vui trước đây trong đời sống thiêng liêng có thể biến mất. Tuy nhiên, thánh Edith Stein dạy rằng bóng tối này không phải là sự vắng mặt của Thiên Chúa; đó là một hình thức mới của sự hiện diện của Ngài. Vấn đề không phải là ánh sáng của Thiên Chúa đã biến mất. Vấn đề là ánh sáng của Thiên Chúa đã trở nên quá mãnh liệt đến nỗi linh hồn, vốn vẫn hữu hạn và bất toàn, chưa thể nhận ra được ánh sáng ấy.

Cũng như mắt con người không thể nhìn thẳng vào ánh sáng chói chang của mặt trời, không phải vì không có ánh sáng, mà vì có quá nhiều ánh sáng, linh hồn cũng có thể trải nghiệm thực tại vô hạn của Thiên Chúa như một thứ bóng tối. Bóng tối ấy không phải là sự thiếu vắng mặc khải; đó là một mặc khải vượt quá khả năng hiểu biết tức thời của con người.

Thiên Chúa đang tước bỏ những hình ảnh nhỏ bé của chúng ta về Ngài, để Ngài có thể mặc khải chính mình cách trọn vẹn hơn.

Trọng tâm của đêm tối là một cuộc thanh luyện sâu xa: sự tước bỏ tính chiếm hữu. Điều này không có nghĩa là Thiên Chúa lấy đi tình yêu, đức tin hay ân sủng. Đúng hơn, Ngài loại bỏ những cách thức mà chúng ta vô thức tìm cách chiếm hữu Ngài.

Ngay cả ước muốn hướng về Thiên Chúa đôi khi cũng có thể pha lẫn với ước muốn về những gì Thiên Chúa ban cho chúng ta. Chúng ta có thể tìm kiếm Thiên Chúa vì Ngài ban cho chúng ta sự bình an, an ủi, câu trả lời, sự an toàn hay cảm giác được thỏa mãn về mặt thiêng liêng. Những điều ấy đều tốt, nhưng Thiên Chúa muốn dẫn chúng ta vượt qua việc chỉ đón nhận những ân ban của Ngài để yêu mến chính Ngài vì Ngài là Ngài.

Đêm tối thách thức mọi sự quyến luyến ngăn cản sự phó thác hoàn toàn. Nó lấy đi sự an toàn giả tạo mà chúng ta đặt nơi sự hiểu biết của mình, nơi cảm xúc, thành tựu, và thậm chí nơi những kinh nghiệm thiêng liêng của chính mình.

Điều này có thể gây đau đớn, bởi vì linh hồn được yêu cầu phải buông bỏ quyền kiểm soát. Con người cũ — con người luôn muốn sự chắc chắn, được công nhận và được trấn an — đang được biến đổi. Giống như vàng được tinh luyện trong lửa, linh hồn được giải thoát khỏi tất cả những gì ngăn cản nó nên hoàn toàn kết hợp với Thiên Chúa.

Theo nghĩa này, đêm tối là sự tham dự vào Thập Giá. Chính Đức Kitô cũng đã trải qua sự phó thác hoàn toàn. Trên đồi Canvê, Người bước vào một nơi mà mọi chỗ dựa nhân loại đều bị lấy đi. Thế nhưng, trong sự bị bỏ rơi ấy, Người vẫn kết hợp với Chúa Cha bằng tình yêu hoàn hảo.

Linh hồn học cùng một mầu nhiệm ấy: tình yêu đích thực không lệ thuộc vào những gì nó nhận được. Tình yêu đích thực vẫn trung thành chính vì Thiên Chúa là Đấng nào.

Đêm tối không chỉ là một kinh nghiệm cảm xúc; đó là sự biến đổi toàn diện con người. Thánh Edith Stein, với nền tảng triết học và hiện tượng học, hiểu rằng con người không đơn thuần là một tập hợp của những suy nghĩ và cảm xúc. Linh hồn có một cấu trúc nội tại sâu xa cần được sắp đặt lại hướng về Thiên Chúa.

Trong đêm tối, Thiên Chúa biến đổi con người từ bên trong. Linh hồn học cách vượt qua sự lệ thuộc vào cảm xúc và tiến đến sự chắc chắn của đức tin. Thay vì dựa vào những gì có thể nhìn thấy, hiểu được hoặc cảm nghiệm được, con người học cách tin tưởng vào thực tại vô hình của Thiên Chúa.


Đó là lý do tại sao đêm tối có thể khiến chúng ta cảm thấy mất phương hướng. Những cách thức quen thuộc để tương quan với Thiên Chúa không còn đủ nữa. Con người phải học cách bước đi bằng đức tin thay vì bằng thị giác.

Nhưng bóng tối này không phải là sự hủy diệt vô nghĩa. Thiên Chúa loại bỏ những gì còn bất toàn để tạo nên một điều lớn lao hơn. Ngài làm cho linh hồn trở nên trống không, không phải để bỏ mặc nó trong sự trống rỗng, nhưng để dành chỗ cho chính Ngài.

Đêm tối chuẩn bị linh hồn cho một bình minh sâu xa hơn.

Đối với Thánh Edith Stein, đêm tối chỉ có thể được hiểu qua mầu nhiệm Cuộc Thương Khó của Đức Kitô. Thập Giá không chỉ là một biến cố trong lịch sử; đó là khuôn mẫu của tình yêu thần linh. Đức Giêsu cứu thế giới không bằng quyền lực theo cách thế gian hiểu về quyền lực, nhưng bằng sự tự hiến hoàn toàn.

Linh hồn bước vào đêm tối được mời gọi đi vào chính mầu nhiệm ấy. Linh hồn học cách phó thác, tin tưởng và buông mình. Linh hồn khám phá rằng có thể gặp được Thiên Chúa không chỉ trong những giây phút vui mừng và sáng tỏ, mà cả trong đau khổ, bất định và trống rỗng.

Điều này không có nghĩa đau khổ tự nó là điều tốt, hay chúng ta phải tìm kiếm đau khổ. Đúng hơn, điều đó có nghĩa là Thiên Chúa có khả năng bước vào trong đau khổ của chúng ta và biến đổi nó thành một nơi hiệp thông với Ngài.

Thập Giá trở thành không chỉ là điều phải chịu đựng, mà còn là nơi tình yêu được thanh luyện.

Mục đích tối hậu của đêm tối không chỉ là thanh luyện, mà là đưa linh hồn đến tự do.

Thiên Chúa muốn giải thoát linh hồn khỏi mọi sự quyến luyến ngăn cản tình yêu trọn vẹn. Khi chúng ta không còn lệ thuộc vào cảm xúc, thành tựu hay những kinh nghiệm thiêng liêng, chúng ta trở nên có khả năng yêu mến Thiên Chúa chỉ vì Ngài là Thiên Chúa.

Đây là hành trình từ việc yêu mến Thiên Chúa vì những gì Ngài ban sang việc yêu mến Thiên Chúa vì chính Ngài.

Đêm tối dẫn linh hồn đến sự tự do đích thực, bởi vì nó dạy chúng ta chân lý sâu xa nhất của hiện hữu: chúng ta không thuộc về chính mình. Chúng ta thuộc về Thiên Chúa.

Chính cuộc đời của Thánh Edith Stein đã trở thành một chứng tá cho thực tại này. Hành trình của ngài từ việc tìm kiếm bằng trí tuệ đến sự hoàn toàn phó thác cho Đức Kitô cho thấy sự biến đổi mà ngài đã mô tả. Khi đón nhận Thập Giá, ngài khám phá rằng đau khổ kết hợp với Đức Kitô không phải là điểm kết thúc của ý nghĩa, mà là cánh cửa dẫn vào tình yêu vĩnh cửu.

Vì thế, đêm tối không phải là dấu hiệu của thất bại trong đời sống thiêng liêng. Nhiều khi, đó lại là bằng chứng cho thấy Thiên Chúa đang thực hiện công việc sâu xa nhất của Ngài. Đó là con đường kín ẩn đưa chúng ta từ sự lệ thuộc vào hiểu biết của mình đến sự tin tưởng hoàn toàn vào tình yêu thần linh.

Khi Thiên Chúa dường như im lặng, có thể Ngài đang đến gần hơn. Khi những điểm tựa của chúng ta biến mất, có thể Ngài đang dạy chúng ta hoàn toàn nghỉ yên trong Ngài. Khi chúng ta không thể nhìn thấy con đường phía trước, có thể Ngài đang mời gọi chúng ta bước đi bằng đức tin.

Đêm tối không phải là sự vắng mặt của Thiên Chúa.

Đêm tối là nơi Thiên Chúa dạy linh hồn nhận ra Ngài cách sâu xa hơn.

Và vượt qua đêm tối là bình minh của sự kết hợp hoàn hảo: một linh hồn không còn tìm cách chiếm hữu Thiên Chúa, nhưng hoàn toàn phó mình để được tình yêu của Ngài chiếm hữu.