Matt: Một người hỏi: nói: “Kinh Mân Côi không phải là thờ phượng Đức Maria sao, khi phần lớn các lời kinh đều hướng về Mẹ và…Kinh Lạy Nữ Vương” (Hail Holy Queen) có những cách diễn đạt khá mạnh.
Fr. Pine: Tôi không gặp khó khăn với chính việc thờ phượng (worship of) Đức Maria, mà là với cách dùng ngôn ngữ.
Vậy “thờ phượng” là gì? Thờ phượng là sự tôn vinh hay kính trọng dành cho một người khác. Đó là ý nghĩa chung của từ này. Trong truyền thống Latinh, có hai hình thức chính của việc thờ phượng: một là thờ lạy (adoration) hay hiến tế (sacrifice); hai là tôn kính (veneration) hay cầu xin (intercession). Trong bối cảnh Hy Lạp, bạn có thể đã nghe các từ như latria và dulia.
Vì thế có hai cấp độ “thờ phượng”. Ví dụ, trong nghi thức hôn phối Anh giáo xưa, người ta nói với nhau: “Anh tôn kính (worship) em bằng chính thân xác anh”, nghĩa là tôi tôn trọng, quý trọng, tôn vinh bạn với thân xác mình.
Do đó có hai hình thức chính:
- Hình thức cao hơn, chỉ dành cho Thiên Chúa: thờ lạy và hiến tế
- Hình thức thấp hơn: tôn kính và cầu xin, cũng có thể áp dụng cho con người
Vì vậy, khi nói đến Đức Maria, chúng ta xin Mẹ cầu bầu và tôn kính Mẹ, bởi vì Thiên Chúa đã làm cho các thánh nên vinh hiển. Điều này hoàn toàn hợp lý, vì chúng ta cũng tôn vinh các thần tượng thể thao, và nhờ bạn bè thân cầu nguyện cho mình.
Tôi nghĩ điều khiến người Tin Lành khó chịu với cái gọi là “thờ phượng Đức Maria” một phần là vì nhiều cộng đoàn Tin Lành đã loại bỏ Thánh Lễ, hoặc thay đổi thần học về Thánh Lễ đến mức Thánh Thể không còn thực sự hiện diện nữa. Qua đó, họ loại bỏ một yếu tố cốt yếu của việc thờ phượng chỉ dành cho Thiên Chúa: hy tế.
Khi toàn bộ “thờ phượng” bị thu gọn thành một dạng tôn kính hay cầu xin, khó khăn xảy ra khi áp dụng cùng một ngôn ngữ cho cả Thiên Chúa và các thánh. Vì bản chất của việc thờ phượng cao nhất (hy tế Thánh Thể) đã bị thay đổi, nên phát sinh ra căng thẳng mà trước đây không có.
Chúng ta thấy điều này trong ngôn ngữ: trong các kinh cầu, ta xin Thiên Chúa thương xót chúng ta, chứ không xin Ngài cầu nguyện cho chúng ta; còn với các thánh, ta xin các ngài cầu nguyện cho chúng ta. Đó là những cách cầu nguyện khác nhau, những hình thức thờ phượng khác nhau. Nếu ai không thích từ “thờ phượng” thì cũng không sao cả.
Matt: Điều quan trọng là người Tin Lành hiểu rằng: khi người Công giáo dùng từ “thờ phượng” liên quan đến Đức Maria, họ không hề gán cho Mẹ tính thần linh.
Fr Pine: Chúng ta cũng cần nói rõ rằng: việc nhấn mạnh không có nghĩa là thờ phượng. Ví dụ, kinh Mân Côi có nhiều lời cầu hướng về Đức Maria, nhưng đó là một kinh mang tính “Đức Maria”. Tuy nhiên, không bao giờ chúng ta gán thần tính cho Mẹ...
Matt: Hãy nhìn vào kinh “Lạy Nữ Vương”:
“Lạy Nữ Vương…” — Mẹ là Nữ Vương vì Mẹ là Mẹ của Vua Đavít mới, là Đức Giêsu Kitô.
“Mẹ nhân lành / Mẹ của lòng thương xót” — điều này có thể hiểu là Mẹ của Đức Kitô, Đấng bày tỏ lòng thương xót, hoặc Mẹ cộng tác trong việc phân phát ân sủng của Thiên Chúa (đây là chủ đề cần giải thích dài hơn).
Làm cho chúng con “đươc sống, được tin và được cậy (niềm hy vọng của chúng con)” — tại sao nói nhờ Mẹ ta được sống?
Fr Pine: Có thể hiểu rằng Mẹ là mẫu gương, hay biểu tượng. Nơi Mẹ, chúng ta thấy sự tham dự vào sự sống thần linh, điều này mang lại cho chúng ta niềm hy vọng. Việc Mẹ bước vào sự sống thần linh trở thành mẫu mực cho chúng ta.
Chúng ta có điều đó nơi Đức Kitô, nhưng nơi Đức Maria thì ở một bình diện khác. Khi nói về Mẹ, chúng ta quy chiếu về Thiên Chúa.
Matt: Một cách lập luận là: hãy nói điều mạnh nhất có thể về Đức Maria, nếu điều đó đúng, thì những điều nhẹ hơn cũng đúng.
Ví dụ: “Nếu không có Đức Maria, tôi đã bị hư mất” — hoặc nói mạnh hơn: “Tôi được cứu nhờ Đức Maria”.
Nếu ta có thể nói: “Tôi được cứu nhờ Thập Giá”, thì càng có thể nói như vậy về Đức Maria, vì Mẹ không phải là một vật vô tri, nhưng là người đã tự do thưa lời“xin vâng” và sinh ra Đấng Cứu Thế. Nhờ đó tôi được cứu. Nhưng điều này không có nghĩa là Mẹ là Thiên Chúa.
Như Louis de Montfort đã nói rất hay trong sách Lòng Sùng Kính Đích Thực Đức Maria: chỉ mình Thiên Chúa là Đấng “hiện hữu”, còn Đức Maria so với Thiên Chúa thì “chẳng là gì”, nhưng Thiên Chúa đã chọn thực hiện công trình lớn lao nhất của Ngài qua Mẹ.
Điều quan trọng là phải xác định rõ: Đức Maria là thụ tạo. Thiên Chúa không cần Mẹ một cách tuyệt đối. Khi đã xác định điều đó, ta có thể hiểu và chấp nhận cách các thánh nói về Mẹ.
Vì thế, khi trong kinh nói “làm cho chúng con được sống”, điều đó không có nghĩa Mẹ là Thiên Chúa.
Có thể có người lo rằng ngôn ngữ này khiến người ta xa Thiên Chúa và tập trung vào thụ tạo. Điều đó có thể xảy ra, nhưng không phải bản chất của vấn đề. Trong đời sống con người, chúng ta cũng nói theo cách tương tự: như khi cha mẹ nói “con là cả cuộc đời của bố mẹ”, hay khi nói với vợ/chồng “em là tất cả của anh”. Đó là ngôn ngữ tình cảm, không phải theo nghĩa tuyệt đối.
Một cách đơn giản: chúng ta nói Mẹ làm cho chúng con “được sống,” giống như cha mẹ gọi con cái là “cuộc đời mình”.
... Nhưng ý tưởng cho rằng Thiên Chúa giống như một kẻ “đòi hỏi trọn vẹn sự chú ý” và không muốn người khác tham dự vào việc phản chiếu vẻ đẹp của Ngài thì không đúng với cách chúng ta sống.
Fr Pine: Một điều tôi muốn thêm là: chúng ta thường tưởng rằng mọi mối tương quan đều mang tính cạnh tranh, bởi vì chúng ta nghĩ về các mối quan hệ giống như cách nghĩ về một chiếc bánh pizza — nếu tôi lấy một miếng thì bạn chỉ còn lại bảy miếng. Nhưng thực tế không phải như vậy.
C. S. Lewis có một suy niệm rất hay trong cuốn The Four Loves. Ông nói rằng: giả sử bạn có ba người bạn — cứ gọi là Adam, Benjamin và Caleb — và họ yêu quý nhau, có một tình bạn rất đẹp. Rồi giả sử Caleb qua đời.
Bạn có thể nghĩ rằng bây giờ Adam sẽ có nhiều hơn Benjamin, và Benjamin sẽ có nhiều hơn Adam. Nhưng thực ra, điều họ khám phá ra là họ không chỉ mất Caleb, mà còn mất cả những phần nơi chính họ mà Caleb đã khơi dậy, đã làm trỗi dậy. Vì thế, họ cũng mất đi một phần nơi nhau. Do đó, tôi nghĩ rằng trong cách Thiên Chúa hành động với con người, Ngài dùng các phương tiện, Ngài dùng những trung gian — và điều đó không mang tính cạnh tranh.
-- Trích từ Father Gregory Pine Gives Matt Spiritual Direction for 3 Hours | Ep. 416 Chapter 26
0Nhận xét